Zielepedia.pl to strona o ziołach. Ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastąpi konsultacji lekarskiej.

Kontakt: info@zielepedia.pl

Informacje o stronie

 

 

CHRZAN

 

Opis chrzanu:

 

Chrzan jest rośliną pospolitą, hodowaną w ogrodach lub rosnąca dziko. Chrzan dorasta nawet do 1,5m wysokości. Wykształca mięsisty korzeń o silnym aromacie i ostrym smaku. Łodyga chrzanu jest w górnej części rozgałęziona, a ulistnienie skrętoległe. Liście są zróżnicowane, w zależności od umiejscowienia na łodydze. Najniższe liście rosną na długich ogonkach, są duże (nawet do 1m wysokości). Mają kształt podłużno jajowaty, o sercowatej nasadzie. Środkowe liście ogonkowe są pierzastodzielne, natomiast górne są lancetowate, karbowane lub piłkowane. Kwiaty chrzanu są drobne, zebrane w wiechy, wyrastają na szczycie pędów. Owocem chrzanu jest jajowata bądź kulista łuszczynka.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Występowanie i uprawa chrzanu:

 

Chrzan jest rośliną wieloletnią, zimującą w gruncie. Dobrze rośnie w miejscach zacienionych, na glebie gliniasto-piaszczystej, żyznej, próchniczej, głęboko uprawionej, dostatecznie wilgotnej, ale nie podmokłej i nie zakwaszonej. Potrafi rosnąć na każdej glebie, stąd zdziczały chrzan można spotkać w rowach, przydrożach, wilgotnych zaroślach.

Chrzan rozmnaża się z cienkich korzeni bocznych. Jesienią lub wczesną wiosną wykopuje się stare korzenie chrzanu, a boczne ich rozgałęzienia grubości  1 - 2 cm tnie się na części długości ok. 25 cm. Górny koniec każdego odcinka przycina się prosto, a dolny ukośnie. Następnie za pomocą grubego płótna niszczy się pączki i boczne korzonki sadzonek w środkowej ich części, a zostawia się u góry i na dole po 2, 3 nienaruszone oczka, z których mają wyrosnąć liście i korzenie. Jesienią sadzonki wiążemy w pęczki przechowujemy zakopane w wilgotnym piasku. Chrzan sadzimy jesienią lub wczesną wiosną. Sadzimy w rzędy w odległości 25-40 cm w skośne otwory zrobione kołkiem na taką głębokość, aby sadzonki wystawały 2 - 3 cm nad ziemię. Po posadzeniu sadzonki mocno obciskamy ziemią. Gdy rośliny mają 8 - 10 cm wysokości usuwamy stare pędy i zostawiamy jedynie ten najsilniejszy.

Chrzan można wykopać już w pierwszym roku uprawy (wtedy jest najsmaczniejszy), jesienią, gdy liście zaczynają żółknąć i zasychać (październik, listopad) lub na wiosnę.

Korzenie wykopujemy co roku lub co dwa, zbierając najgrubszy korzeń do spożycia, a drobne na sadzonki.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Właściwości chrzanu:

 

Substancje czynne: glikozydy gorczyczne, substancje lotne o działaniu antybiotyków, witamina C, sole mineralne (głównie wapń i magnez).

Więcej o substancjach czynnych w ziołach.

 

Częścią leczniczą chrzanu jest jego korzeń. Ma on działanie bakteriobójcze i przeciwreumatyczne. Zaleca się jego stosowanie w schorzeniach wątroby, dróg żółciowych, kolce wątrobowej i żołądkowej. Można stosować również zewnętrznie w postaci okładów w chorobach reumatycznych, w bólach stawów i mięśni, a także przy nadwyrężeniu ścięgien, jak również przy odmrożeniach. Chrzan ułatwia trawienie pokarmów białkowych, a także hamuje rozwój szkodliwych bakterii w przewodzie pokarmowym.

 

Syrop z chrzanu: do 10dag utartego świeżego chrzanu wlewamy pół szklanki zimnej wody i zostawić pod przykryciem na pół godziny. Wyciskamy sok przez gazę lub szmatkę, dodajemy 10dag miodu. Pijemy 3 razy dziennie po łyżce (dzieci łyżeczkę).

 

Nalewka z chrzanu: około 10dag świeżego chrzanu zalewamy szklanką wódki i odstawiamy na tydzień. Odcedzamy, przeciskamy przez gazę lub szmatkę. Tak powstałą nalewką nacieramy chore miejsca.

 

Okłady: utarty świeży chrzan przykładamy na chore miejsce, przykrywamy ceratką. Okład trzymamy do momentu poczucia silnego pieczenia. Jeżeli skóra piecze po odstawieniu okładu, należy to miejsce wytrzeć do sucha i posmarować tłustym kremem lub wazeliną.

 

Zastosowanie chrzanu:

 

W kuchni stosuje się świeży korzeń chrzanu. Chrzan jest stosowany w kuchni jako przyprawa do jaj, mięs i wędlin. Używany jest jako dodatek do surówek, potraw mięsnych, rybnych i ostrych sosów. Świeżo wyciśnięty sok z chrzanu dodany do mleka zapobiega jego kwaśnieniu. Kawałki chrzanu dodaje się również do ogórków kiszonych, aby zachowały twardość i jędrność.

Liście chrzanu stosowane są do zabezpieczania żywności przed psuciem. Żywność, zawinięta w czyste liście chrzanu, dłużej zachowuje świeżość, nie psuje się zbyt szybko i nie jełczeje.

"Wszystkie łąki i pastwiska, wszystkie góry i pagórki są aptekami." ~Paracelsus

chrzan, liście chrzanu
chrzan kwiaty